Basteicafé: De vestingwerken bij Nijmegen

Het derde Basteicafé heeft als onderwerp de ontwikkelingen inzake de vestingwerken van de belangrijke vestingstad Nijmegen. Opkomst, uitbouw, uitbreiding, ondergang en gedeeltelijke transformatie naar een romantisch stadspark.

In het Basteicafé besteden we maandelijks aandacht aan een thema dat samenhangt met het eeuwenoude verband tussen stad, rivier en natuur. Dit doen we middels korte lezingen, met aansluitend vragen en discussie. Tussen de lezingen door is er tijd voor ontmoetingen met een hapje en drankje. De entree bedraagt 5 euro. Schrijf je vooraf wel in, want het aantal toegangsplaatsen is beperkt!

De presentatie van deze avond is in handen van Eric Brouwer. De muzikale ondersteuning wordt verzorgd door Berry Cloosterman op harp.

Plattegrond van de fortificaties om Nijmegen ontworpen door Menno van Coehoorn, 1726

Vestingstad Nijmegen
Historicus Jan Willemsen gaat in op de ontwikkeling van vestingwerken in Nederland en de gevolgen daarvan voor vestingstad Nijmegen tussen 1591 en 1874.

De stad Nijmegen kreeg na 1591 de status van vestingstad en werd opgenomen in een linie van vestingsteden langs de IJssel en Maas, om de oostkant van de Republiek der Verenigde Nederlanden te verdedigen. De middeleeuwse stadsmuur met rondelen werd tussen 1599 en 1605 versterkt met bastions. De defensieve waarde van het bastionsysteem was volgens inspecteur-generaal van de fortificatiën Menno van Coehoorn gering gebleken. Daarom werden tussen 1700 en 1732 lunetten toegevoegd. Na 1813 werden om de stad en het leger beter te kunnen beschermen enkele buitenfortificaties aangelegd. Tussen 1860 en 1870 namen de spanningen tussen Duitsland en zijn buurlanden toe. De Nederlandse regering liet langs de Waal nieuwe verdedigingswerken aanleggen, zoals Fort Pannerden. Wie waren verantwoordelijk voor deze ingrepen en hoe zagen deze vestingwerken er toen uit?

Het Kronerburgerpark met de Kronenburgertoren, de Roomse Voet en de Jacobstoren

De vestingwerken in het Kronenburgerpark
Jan Rutte, lid van het Gilde Nijmegen, zoomt in op de westelijke vestingwerken.

In de westzijde van de vestingmuur werden drie torens gebouwd: de Kronenburgertoren of Kruittoren, de Roomse Voet en de Jacobstoren. De in 1874 aangenomen vestingwet bevestigde dat de vestingwerken niet meer nodig waren en maakte de sloop van de vestingmuren mogelijk. In het westen bleef honderd meter muur met de drie genoemde torens intact; daar werd een romantisch wandelpark gecreëerd. De stadsgracht werd parkvijver, en ook de drinkwatervoorziening voor het centrum van Nijmegen kwam uit het Kronenburgerpark. Een verzameling van meer dan 150 verschillende soorten bomen moest de grandeur van de vernieuwde stad bewijzen. Van de oude stenen van de deels afgebrokkelde muur werd een sprookjesgrot aangelegd.

Archeologisch-bouwhistorisch onderzoek voorafgaand aan de voet van de Valkhofheuvel en in de Stratemakerstoren

Naar het ideaal van de ommuurde stad
Femke de Roode, stadsarcheoloog van de gemeente Nijmegen, vertelt over de ontwikkeling van de stadsverdediging van Nijmegen.

Femke gaat in op nieuwe inzichten in de ontwikkeling van de stadsverdediging van Nijmegen, naar aanleiding van de bouw van De Bastei. Het archeologisch-bouwhistorisch onderzoek, dat voorafgaand aan de bouw in 2015-2018 aan de voet van de Valkhofheuvel en in de Stratemakerstoren is uitgevoerd, heeft namelijk verrassende vondsten opgeleverd. De muren uit de Romeinse tijd hebben nog een rol gespeeld in daaropvolgende eeuwen, zoals de stadsverdediging nabij de burcht van Keizer Frederik I Barbarossa. Door het onderzoek is een nieuw beeld ontstaan van de ruimtelijke ontwikkeling en de stadsverdediging van Nijmegen (12e/13e eeuw) en van de Romeinse tijd (3e/4e eeuw), toen er boven op de Valkhofheuvel een castellum - een Romeins fort - lag.

Agendaoverzicht
Datum
donderdag 17 mei 2018
Tijd
20:00
 - 
22:00
uur
Kosten
€ 5,00 / Vrienden van De Bastei € 3,00
Locatie

De Bastei
Waalkade 83
6511 XR Nijmegen
Nederland