Na jarenlange voorbereidingen en hard werken is het volgend jaar dan eindelijk zover: in april 2018 opent De Bastei, centrum voor natuur en cultuurhistorie, de deuren aan de Waalkade in Nijmegen. Bij de realisatie van De Bastei zijn zeer veel mensen betrokken. Personen die elk hun eigen expertise en vaardigheden inbrengen. Maak kennis met deze mensen én De Bastei in onze interviewserie 'De Bastei in Beeld'. Deze keer spraken we met Thijmen van Heerde, boswachter bij Staatsbosbeheer.

Teaser Thijmen van Heerde. Camera, regie en montage: Maude Rivard-Haustrate

In de vrij toegankelijke laag van het gebouw van De Bastei komt een informatiecentrum over de Gelderse Poort, het ruige rivierlandschap, dat slechts op een steenworp afstand aan de oever van de Waal begint. Thijmen van Heerde, boswachter bij Staatsbosbeheer, is enthousiast:

Het is uniek in Nederland dat je na het shoppen zó de meest bijzondere natuur inloopt die Nederland heeft. En hoe verder je van de stad af komt, in de richting van Duitsland, hoe meer uitzonderlijk de natuur wordt, een echte wildernis zonder standaardpaden, overal toegankelijk. Die verbinding leggen tussen de stad en de natuur, dat is een hele mooie uitdaging. Het spreekt me vooral aan, omdat ik wel 'bos'wachter ben, maar toch vooral een waterman. Ik houd ontzettend van de grootschalige en uiterst dynamische riviernatuur, waarin je echt buitengewone flora en fauna vindt met talloze soorten watervogels en planten.”

Boswachter Thijmen van Heerde
Foto: Rob Alving

Mooie samenwerking

"In De Bastei gaat een mooie samenwerking ontstaan, waarin verschillende partijen elkaar aanvullen en versterken. De focus van Staatsbosbeheer is vooral gericht op de Gelderse Poort. Het IVN Rijk van Nijmegen kan met behulp van De Bastei Academie de natuurbeleving verder verdiepen en dan is er nog de prachtige collectie van het Natuurmuseum, waarmee een soort of groep in de spotlights kan worden gezet. Samen kunnen we de natuurbeleving van de Nijmegenaar of bezoeker aan Nijmegen op een hoger niveau brengen. En, hoewel je dat op het eerste gezicht misschien niet zou zeggen, de Gelderse Poort heeft ook op het gebied van de cultuurhistorie wel het nodige te bieden, denk maar eens aan de invloed die de steenfabrieken en de winning van klei hebben gehad op het landschap, of aan de terpen waarop de boerderijen van de vroegere pachtboeren werden gebouwd als bescherming tegen periodieke overstromingen. Er ligt ook een defensiedijk die onderdeel was van de IJssellinie, een overblijfsel uit de Koude Oorlog. Overal vind je sporen uit het verleden."

De rode draad

"Op dit moment is het vooral van belang na te denken over de inrichting van de winkel en de expositieruimte. Welk verhaal willen we precies vertellen? Wat wordt de rode draad? We hebben te maken met verschillende belangrijke onderwerpen, zoals de natuurlijke processen, de rol van de grote grazers en de bijzondere flora en fauna. Hoe krijgen we het unieke van het gebied voor het voetlicht? Om meer mensen naar buiten te krijgen moeten we ook vrijwilligers werven, want ik kan straks natuurlijk niet in mijn eentje mensen gaan gidsen bij wandelingen, maar we moeten ook een gastvrouw of gastheer vinden voor in de winkel.

Ik ben in januari 2016 hier komen werken. Daarvoor werkte ik, ook als boswachter, in de stadbossen van Almere. Het grappige was, dat het ook daar de kunst was de roering van de stad te verbinden met de nieuwe natuur die in Flevoland ontstaan is.”

De Groenlanden

Thijmen houdt kantoor in het gebouw van Staatsbosbeheer op een terrein waar vroeger een steenfabriek heeft gestaan en dat teruggegeven is aan de natuur. Het ligt niet ver van de Ooijse Bandijk in de Groenlanden. Dat is het binnendijkse deel van de Gelderse Poort en dit gebied is belangrijk voor de grote grazers als er hoogwater is en de uiterwaarden zijn ondergelopen. Rondom het gebouw staan overal bomen en struiken in bloei.

Het is nu voorjaar,” zegt hij, “de natuur explodeert, prachtig! Zoveel tinten groen die nu ontluiken, de bloesems en bloemen, de insecten die weer verschijnen… Maar er is nog een soort die tevoorschijn komt: de mens komt z’n huis uit!”

Boswachter Thijmen van Heerde in de buurt van zijn kantoor
Foto: Rob Alving

Een van de dingen waar hij veel plezier in heeft, is op pad gaan met mensen. "Ik probeer mensen door een andere bril te laten kijken. Als de eerste krokussen gaan bloeien, zijn de meesten heel enthousiast omdat ze met hun heldere kleuren de lente aankondigen, maar ik laat dan zien dat er rond die bloemen nog veel meer tot leven komt. Zoals ook rond de wilgen die nu in bloei staan. Op de geel-witte katjes komen honderden bijen en hommels af, omdat ze weten dat er weer stuifmeel beschikbaar is. In de natuur hangt alles met alles samen. Ik vind het leuk om dat met mensen te delen.

In de zomer ga ik ook ‘s avonds in kano's met mensen op pad om te proberen oog-in-oog te komen met een bever. Daarna weten ze precies waar ze op moeten letten om de plekken te herkennen waar de bever leeft. Een uitstapje met een boswachter is een aparte beleving: ik ken het gebied op m’n duimpje, mag overal komen en ben op de hoogte van de laatste ontwikkelingen."

Struinen

"Er gaan wel stemmen op die zeggen: de natuur is geen amusement. Natuurlijk moet je de natuur niet overlopen, niet schaden, maar ik pleit ervoor dat iedere Nederlander de kans heeft heerlijk in de natuur rond te struinen, te ruiken, de ogen de kost te geven. Dat is gezond. Ga gerust genieten van dat prachtige decor dat iedere seconde verandert. Natuurlijk zijn er plekken die extra beschermd moeten worden en die – soms tijdelijk – niet toegankelijk zijn. Daar vraagt de bijzondere natuur om rust voor de soorten die er hun leefgebied hebben, zoals de otter, de grote karekiet, het porseleinhoen, de roerdomp of de bruine kiekendief.

Ook door het gebied slim in te richten, met een goede verdeling in zones, zorg je ervoor dat er geen schade ontstaat. Dat is een belangrijke taak van de boswachter. Zo moeten  parkeerplaatsen aan de rand van het gebied gelegen zijn, niet erin. Dan kunnen de auto's uit het gebied blijven. Verder moet je ervoor zorgen dat verschillende groepen recreanten elkaar niet in de weg zitten, bijvoorbeeld wandelaars, ruiters en mountainbikers. Dat kun je doen door verschillende routes aan te leggen. Soms is er voor een bepaalde vorm van recreatie geen plaats. Wat kan een natuurgebied hebben en wat niet? Wat zijn de vragen en wensen van verschillende 'gebruikers'? We zitten vaak om de tafel met allerlei organisaties, ook als er evenementen georganiseerd worden, zoals bijvoorbeeld wandelmarsen."

De totstandkoming van De Bastei zal mij straks een goed aanknopingspunt bieden om mijn taak als ambassadeur en groene gastheer van de Gelderse Poort nog beter te vervullen.”

Tekst: Jos Schoots