Buizerd NMN_2022_36

Maandag 9 mei 2022 kregen we een dode buizerd aangeboden voor de collectie van De Bastei. De vinder gaf aan dat ze deze buizerd een dag eerder al had gespot in de omgeving van haar woonhuis. Hij leek gedesoriënteerd en was kortademig. Een dag later lag de vogel dood onder het struikgewas in de hoek van haar tuin.

Na uiterlijke inspectie van de buizerd waren er drie zaken die opvielen. De vogel was extreem mager. Ook leek de washuid, dit is gelige huidplooi aan de basis van de snavel, aangedaan en afwijkend. Daarnaast zaten er nog resten onverteerd voedsel in zijn bek. Omdat het een roofvogel betrof, was ik alert op vergiftigingssignalen. Het komt helaas nog steeds voor dat mensen roofvogels moedwillig vergiftigen met lokaas. Aanwijzingen voor ‘dood door vergiftiging’ zijn sterk verkrampte poten, schuim op de bek, ontlasting aan de buikzijde en de aanwezigheid van dode insecten op de vogel. Het gif heeft immers ook invloed op de aaseters. Dit alles nam ik niet waar bij de buizerd. Het feit dat de vogel al sterk vermagerd oogde, bevestigde mijn vermoeden dat acute vergiftiging geen doodsoorzaak kon zijn.

Na de reguliere metingen van het gewicht, spanwijdte, snavellengte, vleugellengte en tarsus was het tijd om de vogel te openen. Wederom viel op hoe mager de vogel was. De vogel had duidelijk ingeteerd op zijn spierweefsel. De krop (een opslagplaats voor voedsel aan het einde van de slokdarm) en de spiermaag waren leeg. In de darmen zaten geen op het oog zichtbare parasieten zoals spoelwormen. Ook kon ik geen zichtbare afwijkingen of schade aan de organen ontdekken. De buizerd had tevens geen gebroken botten of recentelijk geheelde botten. 

Aan de hand van zijn gesleten verenkleed, gewicht en afmetingen bleek het een tweedejaars mannetje te zijn. Zijn veren waren dit kalenderjaar nog niet geruid naar een nieuw verenpak.

Concluderend kon ik aan zijn ‘binnenzijde’ geen duidelijke doodsoorzaak aanwijzen. Maar bij inspectie van zijn bek, viel op dat er op de tong en het gehemelte enkele afwijkende plekken zaten. Aan de linkerzijde van de tong is duidelijk een gelige massa waar te nemen. Ook op de onderzijde van het gehemelte, de basis van de tong en een gedeelte van de washuid zaten gelige afwijkende plekjes.

Na het raadplegen van literatuur en de expertise van de museumpreparateurs van Naturalis en het Natuurhistorisch, lijkt de vermoedelijke doodsoorzaak Trichomoniasis oftewel ‘Het geel’. De ziekte veroorzaakt gelige, kaasachtige ophopingen in de mondholte en keel. De vogel kan hierdoor simpelweg zijn prooi niet meer doorslikken. Dat leidt tot gewichtsafname, algemene malaise zoals kortademigheid en een slecht onderhouden verenkleed. De ziekte is vooral bekend bij duiven, groenlingen en vinken, maar ook roofvogels raken soms besmet door het eten van besmette duiven. Vogels kunnen elkaar onderling besmetten met de eencellige parasiet die Trichomoniasis veroorzaakt. Maar ook besmette drinkplaatsen en vogelvoederplaatsen zijn een bron van besmetting. De ziekte is niet overdraagbaar op mensen.

Bij navraag bij de vinder, bleek dat zij afgelopen periode meerdere groenlingen met dezelfde ziekteverschijnselen heeft waargenomen. De dode buizerd is inmiddels gemeld bij het Sovon-meldpunt voor dode dieren. Zij verzamelen meldingen van dode wilde dieren. Dit geeft een indruk van de ‘normale’ patronen van sterfte. Sovon onderzoekt de periode, de doodsoorzaken en de verschillen tussen soorten. Met deze onderzoeksresultaten kunnen ze tijdig opvallende plotselinge vogelsterfte signaleren.

Tekst: Daphne Niehoff