Hoe helpen we egels de winter door?

Egels gaan rond deze tijd op zoek naar een plekje om te overwinteren. Ze eten zich vol en maken een “winternestje” van droge bladeren op een beschut plekje in de tuin. Kou en nattigheid gedurende de wintermaanden zijn de grootste bedreiging voor de egel. Hoe kunnen we de Nijmeegse egels helpen de winter door te komen? We vroegen het stadecoloog Joep van Belkom.

Waarom willen we een egel in onze tuin?
“Egels zijn niet alleen leuk om te zien maar ook zeer nuttige dieren: omdat ze slakken, rupsen en andere insecten eten, zorgen ze voor een natuurlijke balans in de tuin.”

Het aantal egels in Nederland is afgelopen jaren afgenomen. Hoe komt dat?
“Dit komt onder andere door het verdwijnen van het natuurlijk leefgebied en versnippering daarvan. Hoe wij onze tuin inrichten is dan ook van grote invloed op de egel. In nette tuinen met veel stenen vinden egels geen plekje om te overwinteren. Ga daarom bewust om met je tuin in deze tijd van het jaar.”

Hoe doen we dat dan, heb je tips hiervoor?
"Je kan een heleboel dingen doen, maar vooral laten zou ik zeggen.

Maak een rommelhoekje of bouw een egelhuisje
Egels bouwen hun winternestje van takken en bladeren het liefst onder een heg, een stapel houtblokken of onder een schuurtje. We kunnen ze helpen door een rommelhoekje te maken door wat takjes en bladeren bij elkaar te vegen en er een hoop onder een struik of heg van te maken. De laag bladeren mag zeker een halve meter dik zijn, dan komt er geen regen door en blijft het lekker warm. Een mogelijkheid is ook om zelf een egelhuisje te bouwen. Bijvoorbeeld van stoeptegels die je uit je tuin hebt gehaald. Let er op dat het huisje goed waterdicht is, er geen wind naar binnen kan waaien, en zorg voor een smalle opening tegen insluipers.
Laat bladeren liggen
In een natuurlijke tuin met veel groen en rommelhoekjes vinden egels beschutting en veel voedsel! Laat gevallen bladeren gewoon tussen alle andere planten liggen. Hier komen enorm veel insecten op af. En dat is niet alleen voedsel voor egels maar ook voor heel veel vogels die in jouw buurt overwinteren.
Bijvoeren
Egels brengen het grootste deel van de winter slapend door. Als ze wakker worden, kunnen ze in de tuin gaan scharrelen, op zoek naar voedsel. Egelbescherming Nederland adviseert om egels het hele jaar door bij te voeren met kattenbrokjes en vers water. Het bijvoeren verhindert de egels dus niet om (weer) in winterslaap te gaan. Let op dat de kattenbrokjes droog staan en ververs ze regelmatig. Geef egels overigens nooit melk, hiervan krijgen ze last van hun maag en darmen.
Aanleg van een egelsnelweg
Een egelsnelweg is een verbinding tussen groene tuinen, waardoor de egel zich veilig kan verplaatsen. Denk aan een opening in de schutting tussen twee tuinen. Zo vindt hij makkelijk zijn weg op zoek naar een schuilplaats en voedsel."

Hoe weet je of je een egel in je tuin hebt?
“Heb je een tuin waar de natuur een beetje zijn gang mag gaan? Dan heb je dikke kans dat daar ’s nachts een egel rond loopt. Pootafdrukken, drolletjes en verschoven bladeren verraden hun aanwezigheid. Ook leuk om eens een wildcamera in je tuin plaatsen. Dan kun je zien wat er ‘s nachts allemaal door je tuin scharrelt.”

Kun je ons verder nog wat meer vertellen over een egel zodat dat we deze stadsbewoner wat beter leren kennen?

"Verassend genoeg vind je in steden meer egels dan in het omliggende landschap, doordat er meer plekken zijn om te schuilen en eten te vinden.
Egels kunnen grote afstand afleggen, soms wel zo’n 3 tot 4 kilometer per dag met een topsnelheid van 7 km/h.
Egels beschikken over zo’n 6000 stekels die na één jaar tijd worden vervangen voor nieuwe stekels.
Egels eten vooral insecten en verzamelen hun eten met hun oren en neus omdat ze niet zo goed kunnen zien.
Het verspreidingsgebied van één egel kan wel uit 10 tot 20 hectare bestaan.
Egels zijn ’s nachts actief en slapen de rest van de tijd; tot wel 18 uur lang.
Ondanks de soortgelijke fysieke verschijningen met stekelvarkens, zijn de egels familie van de mollen en spitsmuizen.
De stekelige stekels van de egel bestaan uit keratine, hetzelfde materiaal waar ons haar en nagels uit bestaan."

Tekst: Michelle Peters – Steenbreek Nijmegen
Foto's: Sjon.nl; Joep van Belkom